🌱 Beleid rond afvalbeheer in Marokko: structurele crisis bedreigt gezondheid en rechtvaardigheid

MNWS – 5 juni 2025

Terwijl de Marokkaanse minister van Energietransitie en Duurzame Ontwikkeling waarschuwt voor een escalerende afvalcrisis die zelfs regeringen kan doen vallen, luiden ook experts de alarmbel. Volgens hen is een fundamentele herziening van het nationale afvalbeheer dringend nodig. Het probleem overstijgt de kwestie van reinheid en raakt nu aan de volksgezondheid, stedelijke aantrekkelijkheid en sociale rechtvaardigheid.

🚮 Van oppervlakkige reinheid naar maatschappelijke uitdaging

Abderrahim El Ksiri, nationaal coördinator van de Marokkaanse coalitie voor klimaat en duurzame ontwikkeling, benadrukt dat afval niet langer louter een kwestie van netheid is, maar ook een stedelijke, economische en culturele uitdaging vormt.

“Afval bepaalt mee de eerste indruk van een bezoeker of toerist, veroorzaakt visuele vervuiling en onaangename geuren, en verstoort zo de band van de burger met zijn leefomgeving,” stelt hij. Ondanks de uitbesteding aan privébedrijven, blijkt het huidig model inefficiënt en kostbaar. Sinds 2008 werd er meer dan 21 miljard dirham geïnvesteerd zonder zichtbare vooruitgang in bewustwording of netheidscultuur.

El Ksiri wijst op het ontbreken van milieueducatie en pleit voor een “transformatiedriehoek”: strenge wetgeving, continue bewustmakingscampagnes en institutionele educatie vanaf de schoolbanken.

🔄 Van afval naar grondstof

Volgens El Ksiri wordt afval in Marokko nog steeds als een last gezien, terwijl het een bron van energie en compost kan zijn. Organisch afval – goed voor 35% van het huishoudelijk afval – wordt genegeerd terwijl het potentieel biedt voor natuurlijke mest of biogasproductie.

Hij pleit voor afvalscheiding aan de bron, met regionale verwerkingsstations en incentives voor burgers, zoals beloningen of sancties, om gedrag te sturen.

🔥 Gevaar voor volksgezondheid

Klimaat- en milieudeskundige Ali Charroud noemt het huidige afvalbeleid “chaotisch en onwetenschappelijk”. Vooral plastic afval wordt in open lucht verbrand, wat giftige gassen en ernstige gezondheidsrisico’s veroorzaakt. Ook medisch afval zoals injectienaalden en medicijnen wordt vaak zonder behandeling gedumpt.

“We staan voor een stille dreiging voor de voedselketen,” waarschuwt Charroud. “Vervuilde grond en water bedreigen de landbouwopbrengsten en de volksgezondheid.” Hij wijst ook op het brandgevaar van afval zoals parfumflessen met gas, die makkelijk vlam vatten op onbeveiligde stortplaatsen.

🏙️ Een nationale prioriteit

Zowel El Ksiri, Charroud als minister Leila Benali erkennen dat het afvalprobleem een nationale prioriteit is geworden. Het vraagt een allesomvattende visie die technische oplossingen koppelt aan educatie, infrastructuur en goed bestuur.

Ondanks de miljardeninvesteringen blijft de ommekeer uit zolang er geen gedragsverandering komt en afval als “vuil” in plaats van als “waardevolle grondstof” wordt beschouwd.

⚖️ Oneerlijke lastenverdeling

El Ksiri bekritiseert ook het gebrek aan rechtvaardigheid in het huidig model. Burgers dragen dezelfde kosten als grote winstgevende bedrijven, ondanks hun veel lagere afvalproductie. Hij pleit voor toepassing van het principe ‘de vervuiler betaalt’, zoals verankerd in wet 29.12.

“Het is onlogisch dat bedrijven winst maken met verpakkingen die milieuvervuiling veroorzaken, terwijl de belastingbetaler opdraait voor de opruiming,” aldus El Ksiri. De afvalfactuur moet volgens hem al verrekend worden in de prijs van het product zelf.

🔚 Conclusie

Afval is een spiegel van hoe een samenleving omgaat met haar omgeving en met ecologische uitdagingen. Zonder een geïntegreerde nationale visie, met regelmatige evaluatie en opvolging, blijft de Marokkaanse burger geconfronteerd met open stortplaatsen, onaangename geuren en terugkerende crises. Intussen transformeren andere landen hun afval tot energie en rijkdom.